Hành Trình Tìm Kiếm Hạnh Phúc – Mon Bautista, SJ
(Đăng bởi ninangdeb, ngày 01 tháng 01 năm 2026)
Lc 2,16–21 – Lễ Trọng Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa
Hôm nay, ngày đầu tiên của Năm Mới, làm tôi nhớ đến câu chuyện của một bác sĩ trẻ người Singapore. Anh tên là bác sĩ Richard Teo. Khi mới ngoài 30 tuổi, anh đã có trong tay hầu như mọi điều mà người ta thường mơ ước: tiền bạc, của cải vật chất, thành công nghề nghiệp và những thành tựu đáng nể.
Ban đầu, anh là bác sĩ nhãn khoa (một bác sĩ mắt) và là một người rất giỏi. Thế nhưng, anh quyết định rẽ sang một hướng khác: trở thành bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ, chuyên về y học thẩm mỹ – tức là làm cho con người trở nên đẹp hơn về hình thức bên ngoài. Và lý do là gì? Chính anh đã thẳng thắn nói rằng: “Làm bác sĩ mắt thì không có tiền.” Theo anh, tiền bạc – thậm chí là rất nhiều tiền – nằm ở lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ, vì con người sẵn sàng chi trả rất cao cho những dịch vụ này.
“Công thức hạnh phúc” của anh rất rõ ràng và đơn giản: làm việc thật chăm chỉ, học tập và rèn luyện hết mình, đạt được thành công; rồi từ đó, mua sắm bất cứ điều gì mình muốn (vì đó là thành quả do chính mình làm ra). Khi muốn, cứ thoải mái hưởng thụ và nuông chiều bản thân. Trung thành với “công thức hạnh phúc” ấy, bác sĩ Richard có nhiều đam mê, trong đó có một niềm say mê đặc biệt với xe thể thao đắt tiền – đến mức anh sở hữu cả một bộ sưu tập xe hơi.
Thế rồi, hoàn toàn bất ngờ, BIẾN CỐ ập đến. Mọi chuyện bắt đầu bằng một cơn đau lưng dai dẳng không thuyên giảm. Anh đi khám.
Ngày 11 tháng 3 năm 2011 – một ngày mà anh không bao giờ quên – các bác sĩ cho anh biết anh mắc ung thư phổi giai đoạn cuối (giai đoạn 4), và căn bệnh đã di căn lên não và cột sống. Anh chỉ sống thêm được 19 tháng và qua đời vào tháng 10 năm 2012.
Trước khi từ giã cõi đời, bác sĩ Richard đã trải qua điều mà ta có thể gọi là một cuộc hoán cải thiêng liêng sâu sắc. Anh nhận ra rằng “công thức hạnh phúc và niềm vui” của mình trước đây là sai lầm và khiếm khuyết. Anh bắt đầu nghĩ đến người khác, chứ không chỉ đến bản thân và những nhu cầu riêng tư của mình. Anh trở nên khiêm tốn và quảng đại hơn, biết vươn tay ra với tha nhân – đặc biệt là với các bệnh nhân ung thư khác, những sinh viên y khoa đang chật vật và những bà mẹ đơn thân.
Đức tin vào Thiên Chúa ngày càng chiếm vị trí lớn hơn trong đời sống nội tâm của anh, và sau cùng, mối tương quan cá vị với Chúa đã trở thành giá trị cao nhất, là ưu tiên số một trong cuộc đời anh. Trước khi qua đời, anh đã nói một câu nổi tiếng, được nhiều người nhắc lại:
“Chỉ khi nào chúng ta học biết cách chết, thì chúng ta mới học được cách sống.”
Anh chị em thân mến, chính Helen Keller đã từng nói:
“Hạnh phúc (hạnh phúc đích thực) không bao giờ đạt được nhờ việc thỏa mãn bản thân. Hạnh phúc chỉ đạt được nhờ lòng trung thành với một mục đích xứng đáng.”
Không thể phủ nhận rằng chúng ta đang sống trong một nền văn hóa đặt cái “tôi”, cái “bản ngã” lên hàng đầu. Và đây chính là nghịch lý của thời đại chúng ta: chưa bao giờ khoa học và công nghệ phục vụ con người nhiều đến thế, mang lại vô vàn lựa chọn – trong công việc, mua sắm, ăn uống, giải trí, du lịch… Thế nhưng, con người vẫn tiếp tục cảm thấy bất mãn, chán nản (thậm chí trầm cảm), và vì thế, không hạnh phúc.
Vậy con người làm gì? Chúng ta cứ tiếp tục tìm kiếm và tìm kiếm hạnh phúc đích thực, cố gắng tìm ra một “công thức” đúng đắn để mang lại niềm vui và hạnh phúc cho đời mình. Nhưng sự thật là thế này: không hẳn chúng ta đi tìm và gặp được hạnh phúc; trái lại, chính hạnh phúc đi tìm và gặp chúng ta.
Và con đường tốt nhất để hạnh phúc tìm đến và gặp được chúng ta là: chúng ta biết tìm và gặp ý nghĩa và mục đích đích thực của đời mình – nói cách khác, là tìm ra cái “TẠI SAO” căn bản của cuộc sống.
Tại sao tôi làm điều tôi đang làm?
Tại sao tôi theo đuổi điều tôi đang theo đuổi?
Tại sao tôi coi trọng những giá trị này?
Và khi đã tìm ra rồi, chúng ta cố gắng trung thành và kiên trì với mục đích ấy.
Anh chị em thân mến, biết bao lần chúng ta đã lẫn lộn và đánh đồng hai thực tại này: hạnh phúc và mục đích sống. Thông thường, chúng ta chủ động tìm kiếm và ưu tiên hạnh phúc trước, thay vì mục đích sống, mà không nhận ra rằng hoa trái tối hậu, hệ quả tự nhiên của một đời sống có mục đích chính là hạnh phúc. Khi làm như thế, chúng ta chẳng khác nào “đặt xe trước ngựa”.
Bởi vậy, khi chúng ta trước hết chạy theo hạnh phúc (và vô tình hạ thấp mục đích sống), chúng ta dễ rơi vào cám dỗ tích lũy của cải: tiền bạc, vật chất, thành tích, thậm chí cả quyền lực, với niềm tin sai lầm rằng tất cả những điều ấy sẽ làm ta hạnh phúc.
Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại: càng tích lũy và vơ vét, chúng ta càng cảm thấy trống rỗng và bất mãn, lại càng muốn nhiều hơn nữa. Vòng xoáy của lòng tham và tính chiếm hữu cứ thế không ngừng lại. Quả thật, “hạnh phúc đích thực không bao giờ đạt được nhờ thỏa mãn bản thân; nó chỉ đạt được nhờ sự trung thành với một mục đích xứng đáng.”
Tôi tin rằng tất cả những suy tư này về hạnh phúc và mục đích sống có thể được áp dụng cách tuyệt vời cho Đức Maria, Đấng mà hôm nay chúng ta long trọng mừng kính với tước hiệu Mẹ Thiên Chúa. Được mời gọi làm Mẹ Thiên Chúa – đó chính là mục đích nền tảng của cuộc đời Mẹ, là “tại sao” của việc Mẹ sống và yêu thương.
Trong Kitô giáo, chúng ta gọi thực tại này là ơn gọi. Chính ơn gọi ấy đã thúc đẩy, thôi thúc và thắp lửa trong trái tim vẹn sạch của Mẹ, giúp Mẹ theo đuổi điều cần theo đuổi và đưa ra những chọn lựa cần thiết. Và sau cùng, chính ý thức sâu xa về mục đích và ơn gọi ấy đã đem lại cho Mẹ niềm hạnh phúc đích thực – hạnh phúc đến mức Mẹ có thể cất lên bài Magnificat, lời ca tụng và hoan hỷ của Mẹ.
Vì thế, nếu chúng ta có thể học được nhiều điều từ sai lầm của bác sĩ Richard – từ “công thức hạnh phúc khiếm khuyết” của anh, đặt nặng tiền bạc và thành công – thì chúng ta cũng có thể học được rất nhiều từ sự khôn ngoan của Đức Maria, nơi “công thức hạnh phúc” của Mẹ nhấn mạnh đến mục đích sống và ơn gọi.
Và như thế, khi chúng ta bắt đầu một Năm Mới, xin đừng chỉ chúc nhau: “Chúc Mừng Năm Mới Hạnh Phúc.” Nhưng hãy chúc nhau rằng:
“Chúc một Năm Mới có Mục Đích và Đầy Ý Nghĩa.”
Cùng với đó, ngay từ đầu năm, chúng ta hãy tập trung không phải vào “nhu cầu của tôi”, “mối bận tâm của tôi”, “sự tiện lợi của tôi”, mà là vào nhu cầu, mối bận tâm và sự thuận tiện của người khác. Hãy nghĩ nhiều hơn đến việc cho đi, chia sẻ và phục vụ, thay vì chỉ nhận lấy, tích lũy và thống trị.
Để kết thúc, lời cầu nguyện của tôi dành cho tất cả chúng ta là:
“Cùng với Chúa Giê-su và Mẹ Maria, xin cho hạnh phúc đích thực và chân thật tìm đến và gặp được chúng ta trong năm 2026 này, và trong mọi ngày của cuộc đời chúng ta.”
